Warszawa, jesienne popołudnie, sala wypełniona oczekiwaniem. Jubileuszowa, 25. gala wręczenia stypendiów L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki była czymś więcej niż uroczystością – była manifestem odwagi, talentu i solidarności. W powietrzu unosiła się energia, którą można porównać do pierwszych taktów symfonii – zapowiedzi czegoś wielkiego, co dopiero się rozpoczyna
Choć sama gala miała miejsce w listopadzie, dziś – w styczniu 2026 roku – wracamy do niej pamięcią, gdyż właśnie ruszył nabór do kolejnej edycji programu stypendialnego L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki. To dobry moment, by zatrzymać się na chwilę i przypomnieć sobie finał poprzedniej odsłony konkursu, który był nie tylko uroczystym zamknięciem jubileuszowego roku działalności programu, ale też pięknym symbolem tego, jak wiele kobiet dzięki otrzymanym stypendiom mogło rozwinąć skrzydła i stanąć na początku drogi ku niezależności naukowej, międzynarodowym projektom oraz ważnym odkryciom.
Pamiętam, że wtedy, 19 listopada poprzedniego roku, patrząc na scenę, miałam poczucie, że uczestniczę w ważnym wydarzeniu. To nie był zwykły wieczór – to było święto kobiet, które swoją pracą i determinacją zmieniają świat. Gala 25-lecia programu L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki stała się okazją do podsumowania niezwykłego dorobku minionego ćwierćwiecza. Od 2001 roku wyróżniono już 137 badaczek, których prace zmieniają oblicze polskiej nauki. Za oceną zgłoszeń w ostatnim roku stało 17 wybitnych członków Jury1, z jego przewodniczącą, prof. dr hab. Ewą Łojkowską na czele.
Fot. Tomasz Ginter
Statystyki mówią same za siebie w kategorii magisterskiej nagrodzono dotąd 10 kobiet, w doktoranckiej – aż 63 kobiety, a w habilitacyjnej – 64. Jubileuszowa gala była więc nie tylko celebracją dotychczasowych osiągnięć, lecz także zapowiedzią przyszłości. Nabór do kolejnej edycji ruszył już 12 stycznia 2026 roku, otwierając przed młodymi naukowczyniami nowe szanse rozwoju i kolejne perspektywy kariery. Rekrutacja potrwa do 12 marca. Warto podkreślić, że od 2025 roku program znacząco się rozszerzył – stypendia trafiają teraz aż do ośmiu badaczek, co jeszcze mocniej wzmacnia wsparcie dla kobiet rozpoczynających swoją drogę naukową.
ATMOSFERA GALI – ELEGANCJA I EMOCJE
Listopadowa gala miała charakter podniosły, ale jednocześnie niezwykle ciepły. Tak jak w poprzednich latach prowadziła ją wielka entuzjastka programu L’Oréal -UNESCO Dla Kobiet i Nauki – Grażyna Torbicka. Wystąpienia organizatorów i jurorów przeplatały się z prezentacjami laureatek, które opowiadały o swoich badaniach. Każda historia była jak osobny rozdział księgi wypełnionej po brzegi nauką – od badań nad nowymi terapiami przeciwnowotworowymi, przez innowacyjne rozwiązania w chemii, aż po projekty związane z biotechnologią i chorobami rzadkimi.
Na sali panowała atmosfera dumy i wzruszenia. Widać było, że każda z nagrodzonych kobiet niesie ze sobą nie tylko wiedzę, lecz także misję – misję zmiany świata na lepsze.
LAUREATKI 25. EDYCJI PROGRAMU STYPENDIALNEGO L’ORÉAL-UNESCO DLA KOBIET I NAUKI
Nagrodę na poziomie magisterskim otrzymała mgr inż. Barbara Fabjanowicz (Wydział Chemii Uniwersytetu Warszawskiego, Instytut Chemii Organicznej PAN), która koncentruje się na wykorzystaniu amin alifatycznych w procesach syntezy organicznej.
Stypendia doktoranckie otrzymały:
- mgr inż. Aneta Magiera (Warszawska Szkoła Doktorska Nauk Ścisłych i BioMedycznych, Instytut Chemii Fizycznej PAN), która prowadzi badania nad mechanizmami przenikania cząsteczek chemicznych i biologicznych do wnętrza żywych komórek,
- lek. Zuzanna Nowicka-Kaszkowiak (Zakład Biostatystyki i Medycyny Translacyjnej, Uniwersytet Medyczny w Łodzi), analizująca zmiany w środowisku immuno-logicznym wywołane przez czynniki cytotoksyczne w niedrobno komórkowym raku płuca,
- mgr inż. Aleksandra Rudzka (Katedra Biotechnologii Środków Leczniczych i Kosmetyków, Wydział Chemiczny Politechniki Warszawskiej), która prowadzi projekt dotyczący zastosowania reakcji enzymatycznych w syntezie biokatalitycznej chiralnych bloków budulcowych o wysokiej wartości dodanej.
Stypendia habilitacyjne otrzymały:
- dr inż. Anna Jarząb (Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej im. Ludwika Hirszfelda PAN), która zajmuje się analizą struktury i funkcji białek, ze szczególnym uwzględnieniem ich podatności na temperaturę oraz właściwości immunogenne,
- dr Katarzyna Majzner (Wydział Chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego), rozwijająca metody obrazowania ramanowskiego wspierane uczeniem maszynowym, aby oceniać dysfunkcje komórek na poziomie molekularnym, morfologicznym i metabolicznym,
- dr Aleksandra Milewska (Małopolskie Centrum Biotechnologii, Uniwersytet Jagielloński), prowadząca badania nad zakażeniami koronawirusowymi w naturalnym modelu ludzkiego nabłonka oddechowego,
- dr Lidia Wróbel (Międzynarodowy Instytut Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie), która skupia się na homeostazie białek w komórce – bada mechanizmy regulacyjne oraz ich zaburzenia w chorobach neurodegeneracyjnych.
Fot. Tomasz Ginter
UNIWERSYTET GDAŃSKI – KUŹNIA TALENTÓW
W tym miejscu warto wspomnieć, że w ciągu 25 lat istnienia proramu L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki stypendia otrzymało również dziewięć naukowczyń związanych z Uniwersytetem Gdańskim. Stypendia te były dla nich, podobnie jak dla reszty stypendystek, trampoliną do międzynarodowych sukcesów. Oto lista nagrodzonych pań:
- dr hab. Agata Czyż z Wydziału Biologii (2002) – biolożka molekularna, badająca mechanizmy nowotworowe w poszukiwaniu nowych dróg terapii,
- dr hab. Magdalena Ślusarz z Wydziału Chemii (2005) – chemiczka zajmująca się badaniem in silico struktury i mechanizmu działania białek błonowych będących celem działania leków,
- prof. dr hab. Sylwia Rodziewicz -Motowidło z Wydziału Chemii (2009) – chemiczka, specjalistka w badaniach struktury białek, projektująca leki oparte na peptydach,
- dr hab. Aleksandra Markiewicz z Międzyuczelnianego Wydziału Biotechnologii UG i GUMed (2014) – biolożka prowadząca badania nad terapiami przeciw nowotworowymi, łącząca biologię molekularną z medycyną,
- dr hab. Agnieszka Gajewicz-Skrętna z Wydziału Chemii (2017) – chemiczka, która rozwija metody cyfrowego projektowania bezpiecznych materiałów i leków,
- dr hab. Ewelina Król, prof. UG z Międzyuczelnianego Wydziału Biotechnologii UG i GUMed (2019) – biotechnolożka badająca wirusy i ich potencjał w terapii przeciwnowotworowej,
- dr hab. Karolina Pierzynowska, prof. UG z Wydziału Biologii (2019) – biolożka specjalizująca się w chorobach rzadkich i terapii enzymatycznej,
- dr Magdalena Zdrowowicz-Żamojć z Wydziału Chemii (2023) – chemiczka pracująca nad nowymi związkami o potencjale terapeutycznym,
- dr Alicja Mikołajczyk z Wydziału Chemii (2024) – chemiczka, ekspertka w cyfrowym projektowaniu leków.
Każda z tych kobiet jest dowodem na to, że Uniwersytet Gdański jest miejscem, gdzie rodzą się talenty zmieniające oblicze nauki.
PROFESORKA EWA ŁOJKOWSKA – PRZEWODNICZKA KOBIECEJ MYŚLI NAUKOWEJ
Nie sposób mówić o tej gali bez podkreślenia roli jeszcze dwóch naukowczyń z naszej uczelni: prof. dr hab. Anny Podhajskiej – pierwszej przewodniczącej konkursowego Jury – i prof. Ewy Łojkowskiej, która od początku konkursu brała udział w pracach Jury, a od roku 2006 przewodniczy Jury programu. Profesora Łojkowska, wybitna biotechnolożka roślin, jest nie tylko autorytetem naukowym, ale także liderką działań na rzecz równości płci. To ona, wraz z zespołem, przy gotowała Plan wdrażania polityki równości płci w Uniwersytecie Gdańskim na lata 2024–2028, dokument, który stawia UG w roli europejskiego lidera w zakresie wdrażania działań równościowych.
Współautorami planu są m.in. prof. r hab. Natasza Kosakowska-Berezecka, dr hab. Magdalena Żadkowska, prof. UG, mgr Marta Dziedzic, mgr Izabela Raszczyk, dr Artur Sawicki i mgr Teresa Tokarczyk-Łyszczarz. To strategia, która nie tylko wspiera kobiety w nauce, ale także zmienia kulturę akademicką – od języka po struktury organizacyjne.
WIĘCEJ NIŻ STYPENDIUM
Podczas gali – jak co roku – wybrzmiało mocne przesłanie: „Świat potrzebuje nauki. Nauka potrzebuje kobiet”. Wciąż bowiem kobiety stanowią mniejszość w gronie profesorskim, a ich widoczność w nauce bywa ograniczana stereotypami. Program L’Oréal-UNESCO daje kobietom finansowe wsparcie, a przede wszystkim – widoczność i uznanie, które są lekarstwem na „znikanie” kobiet z akademickiego pejzażu. To właśnie dzięki takim inicjatywom młode badaczki mogą uwierzyć, że ich głos ma znaczenie, a ich praca jest doceniana.
NAUKA JAKO WSPÓLNOTA
Patrząc na twarze laureatek, czułam, że to coś więcej niż coroczne święto nauki – to też manifestacja odwagi, talentu i solidarności. Na gali pojawili się także goście, których wystąpienia podkreśliły międzynarodowy i instytucjonalny wymiar wydarzenia. Étienne de Poncins, ambasador Francji w Polsce, mówił o sile współpracy ponad granicami. Prof. dr hab. Andrzej Szeptycki, podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego, zwrócił uwagę na rolę państwa w tworzeniu przestrzeni dla rozwoju kobiet w nauce. Prof. dr hab. Michał Kleiber, przewodniczący Polskiego Komitetu ds. UNESCO, przypomniał o znaczeniu między narodowych standardów i wartości, które program od lat pielęgnuje. Prof. dr hab. Katarzyna Starowicz-Bubak, reprezentująca Polską Akademię Nauk, podkreśliła wagę różnorodności w środowisku akademickim, a Kamil Wyszkowski, dyrektor wykonawczy UN Global Compact Network Poland, zaakcentował potrzebę łączenia nauki z odpowiedzialnością społeczną i biznesową.
NAUKA I RÓWNOŚĆ: DYSKUSJA O PRZYSZŁOŚCI
Uroczystości towarzyszył panel dyskusyjny, który stał się jednym z najbardziej poruszających momentów wydarzenia. Rozmowa dotyczyła raportu Efekt nagrody: widoczność lekarstwem na znikanie. O byciu widocznymi w nauce dzięki L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki. Już sam tytuł raportu zabrzmiał jak manifest – przypomnienie, że nagroda to nie tylko wsparcie finansowe, ale przede wszystkim szansa na bycie zauważoną w świecie, gdzie kobiece głosy wciąż bywają marginalizowane.
Fot. Tomasz Ginter
W panelu uczestniczyły autorki badania, obie związane z Uniwersytetem Gdańskim. Profesora Natasza Kosakowska-Berezecka, kierowniczka Zakładu Psychologii Międzykulturowej i Psychologii Rodzaju, opowiedziała o mechanizmach przeciwdziałania uprzedzeniom i dyskryminacji. Jej słowa były pełne pasji – przypominały, że nauka nie jest tylko eksperymentem w laboratorium, ale także walką o równość i sprawiedliwość w codziennym życiu akademickim. Głos zabrała też prof. Magdalena Żadkowska, międzynarodowa ekspertka w zakresie polityk równościowych. Opowiadała ona o swoich badaniach nad rodzinami w momentach kryzysu i zmian – o tym, jak podział obowiązków domowych, rynek pracy czy rodziciel stwo wpływają na relacje i poczucie sprawiedliwości. Jej refleksje były niezwykle osobiste, a jednocześ- nie uniwersalne – pokazywały, że na- uka może być lustrem codzienności, w którym odbijają się nasze społeczne wyzwania. Ten panel był jak mocny akcent w finale – przypomnienie, że program L’Oréal-UNESCO nagradza i jednocześnie otwiera przestrzeń do rozmowy o tym, co najważniejsze: o widoczności kobiet w nauce i sile ich głosu w kształtowaniu przyszłości.
Na zakończenie gali wybrzmiały słowa Valéry’ego Gaucheranda, prezesa L’Oréal Polska i Kraje Bałtyckie, który podkreślił, że pełne wykorzystanie potencjału nauki jest możliwe tylko wtedy, gdy kobiety mają w niej aktywny udział. Różnorodność doświadczeń i perspektyw – jak zaznaczył – jest siłą napędową odkryć oraz fundamentem bardziej otwartego, inkluzywnego społeczeństwa.
Uniwersytet Gdański, dzięki takim inicjatywom i m.in. takim osobom, jak profesorki: Ewa Łojkowska, Natasza Kosakowska-Berezecka oraz Magdalena Żadkowska, staje się miejscem, w którym kobiety nauki mogą nie tylko marzyć, ale też realnie zmieniać świat. To nie jest tylko historia o stypendiach. To opowieść o przyszłości, w której kobiecy głos w nauce brzmi coraz donośniej – i w której Gdańsk staje się jednym z najważniejszych punktów na mapie tej zmiany.
ŚWIATŁO, KTÓRE NIE GAŚNIE
Gala była jak latarnia – rozświetliła drogę, którą idą kobiety nauki. To światło nie gaśnie, ponieważ każda z laureatek niesie je dalej – w laboratoriach, na konferencjach, w salach wykładowych. I choć droga do pełnej równości jest jeszcze długa, to dzięki takim inicjatywom, jak program L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki oraz dzięki wsparciu takich uczelni, jak Uniwersytet Gdański, możemy wierzyć, że przyszłość nauki będzie naprawdę wspólna – tworzona przez kobiety i mężczyzn, ramię w ramię, z równym głosem i równą siłą.
Na zakończenie wieczoru pojawił się obraz, który poruszył serca wszystkich obecnych. Grażyna Torbicka zaprosiła na scenę dwie małe dziewczynki – córeczki laureatek, ubrane w śnieżnobiałe sukienki. Ich obecność była jak symboliczny most między teraźniejszością a przyszłością. Torbicka powiedziała, że być może właśnie te dzieci staną się kiedyś „małymi gwiazdami nauki”, które będą czerpać inspirację z dokonań swoich mam. Jej słowa wybrzmiały jak refleksja o sile autorytetu rodzica – o tym, że duma z mamy czy taty może być najpiękniejszym drogowskazem w życiu dziecka. To czasem ważniejsze niż codzienne poświęcanie się, ponieważ pokazuje, że nauka i pasja mogą być dziedzictwem przekazywanym z pokolenia na pokolenie.
Ten obraz – laureatki stojące obok swoich córek – był jak metafora przyszłości: nauka, która nie kończy się na jednym pokoleniu, lecz staje się wspólną opowieścią o marzeniach, odwadze i odpowiedzialności.
1 https://www.lorealdlakobietinauki.pl/idea-programu/